Pas op! Kan sporen van populisme bevatten.

In het midden van februari ging een video op het YouTube-kanaal van wetenschapsjournalist Mai Thi Nguyen-Kim viraal. De reden: Mai bekritiseerde in haar bijdrage de huidige regering, populistische meningsvorming binnen de politiek en kondigde aan niet langer toe te kunnen kijken: "Als je wilt dat het goed gaat, moet je het zelf maar doen." Als reactie daarop ontstond er in de sociale netwerken een discussie over of Mai met de video had willen aangeven dat ze nu zelf actief wil worden in de politiek. In verschillende nieuwsbladen zoals Der Spiegel of de Berliner Zeitung waren zelfs speculaties te lezen dat Mai mogelijk een eigen partij wilde oprichten. Uiteindelijk bleek de video een voorbeeld van populisme te zijn en een marketingtruc voor Mais nieuwe seizoen van de show "MAITHINK X". Zoals Mai in de nieuwste aflevering uitlegde, heeft ze populistische stijlmiddelen gebruikt om te laten zien hoe vatbaar veel mensen zijn voor populisme. Ze wees er ook op dat dit des te moeilijker te ontmaskeren is wanneer het wordt beoefend door mensen die men over het algemeen positief benadert en van wie men geen populistische uitspraken zou verwachten. Populistische kenmerken In populistische toespraken wordt vaak gesproken over het "volk" of over de "volkswil". Met deze termen wordt gesuggereerd dat het "volk" een eenheid is, dus een uniforme mening heeft. In een functionerende democratie speelt echter meningspluralisme een grote rol - wat betekent dat verschillende politieke posities of levenshoudingen zijn toegestaan en gewenst. Te spreken van de "ene volkswil" is dus vóór deze definitie ondemocratisch. Even kritisch is het gebruik van het woord "de Anderen". Het "wij" wordt in deze context als positief en "de Anderen" als negatief geconnoteerd. Dit is niet alleen zwart-wit denken: het suggereren dat er slechts twee extreme standpunten zijn over een bepaald onderwerp, schetst ook een vijandbeeld. Populisten bieden vaak eenvoudige oplossingen voor complexe onderwerpen - wat positief kan klinken, is helaas te mooi om waar te zijn. In het populisme wordt vaak thematisch verkort en beweerd dat er eenvoudige antwoorden zijn op complexe maatschappelijke vraagstukken. Bovendien worden inhoud vaak gedramatiseerd en geëmotioneerd of vermeende feiten gepresenteerd, zonder deze bijvoorbeeld te onderbouwen met wetenschappelijk bewijs. Voorbeeldige voorbeelden van de hier genoemde kenmerken vind je in de video.